Pędzlak (Penicillium) – rodzaj grzybów występujący np. na owocach.
Tworzą zwykle zielony nalot (pleśń). Z grzybni pędzlaka wyrastają
pionowo wzniesione strzępki grzybni, które na szczycie rozwidlają się
wielokrotnie. Na końcach strzępek powstają zarodniki (konidia) - tworzące łańcuszki. Nadaje to
strzępkom kształt pędzelków - stąd
nazwa grzyba. Konidia służą do
rozmnażania bezpłciowego. Z
pewnych gatunków pędzlaka (np. P.
notatum) otrzymano pierwszy produkowany na skalę przemysłową
antybiotyk - penicylinę - stosowany przy zwalczaniu bakteryjnych chorób
zakaźnych. Przykłady pędzlaków: Penicillium aurantiogriseum Penicillium
bilaiae Penicillium brevicompactum Penicillium camemberti Penicillium
candidum Penicillium chrysogenum Penicillium citrinum Penicillium
claviforme Penicillium commune Penicillium corylophilum Penicillium
crustosum Penicillium cyclopium Penicillium digitatum Penicillium
expansum Penicillium funiculosum Penicillium glaucum Penicillium
italicum Penicillium marneffei Penicillium nalgiovense Penicillium
notatum Penicillium olsonii Penicillium palitans Penicillium
purpurogenum Penicillium purpurrescens Penicillium roqueforti
Penicillium stoloniferum Penicillium viridicatum Penicillium verrucosum
Stroczek domowy (Serpula lacrymans), grzyb
domowy właściwy – gatunek grzybów z rodziny stroczkowatych
(Serpulaceae).
Morfologia Grzybnia ma postać puszystej, białej narośli,
na której z czasem powstają
jasnożółte lub czerwone plamy.
Grzybnia przekształca się w
błonkowatą narośl przylegającą do
podłoża o kolorze różowym lub
fioletowym. W tym czasie formują się sznury (ryzomorfy) w kolorze białym lub szarym o płaskim przekroju
szerokości 5 – 10 mm. Owocniki grzyba wykształcają się w
miejscach nieco suchszych niż sam
grzyb.
Mają kształt mięsistej,
pofałdowanej narośli w kolorze
czerwonobrązowym. Znaczenie Atakuje drewno sosny i buka, rzadziej świerka i jodły .
Rozwija się wilgotnych, słabo wentylowanych
pomieszczeniach drewnianych. Owocniki i grzybnię można łatwo
usunąć mechanicznie. Sznury jednak
zachowują żywotność i w
sprzyjających warunkach grzyb
rozwija się ponownie.
Zgnilizna drewna zaatakowanego stroczkiem domowym w pierwszym
stadium ma barwę jasnożółtą
(kanarkową), później brunatnieje.
W drewnie powstają spękania w
kształcie pryzmatu.
Ze względu na szkodliwość dla
budownictwa należy do typu I
(klasyfikacja wg Jerzego Ważnego).
Grzyby typu I najsilniej i najszybciej
rozkładają drewno, materiały
drewnopochodne na dużej powierzchni, a także ceramiczne i beton.
Zawilgocenie, grzyb czy pleśń mogą być skutkiem
gromadzenia się nadmiernej pary wodnej i wynikiem braku odpowiedniej
wentylacji w pomieszczeniach. Już podczas snu poprzez oddychanie i skórę
każdy człowiek wydala około jednego litra wody.
Do tego dochodzą takie
czynności, jak gotowanie, zmywanie naczyń, kąpiel, pranie, suszenie
ubrań itp., które przyczyniają się w dużej mierze do wzrostu poziomu
wilgotności względnej powietrza w pomieszczeniach.
Niedrożne kanały
wentylacyjne oraz ograniczenie zdolności wymiany powietrza poprzez zbyt
szczelną stolarkę okienną i drzwiową to kolejne powody, przez które
nasze mieszkanie staje się bardziej hermetyczne i jednocześnie w
większym stopniu narażone na gromadzenie się wilgoci. Inne przyczyny
zawilgocenia ścian to błędnie wykonane lub uszkodzone pokrycia dachowe
oraz nieszczelne hydroizolacje fundamentów poprzez które woda
bezpośrednio przedostaje się do wewnątrz budynku.
Bardzo częstym
czynnikiem, który powoduje skraplanie pary wodnej na wewnętrznej
ścianie, a w następnym etapie powstanie zagrzybienia są również wady
konstrukcyjne przegród, niedokładne wykonanie izolacji cieplnej budynku
lub całkowity jej brak.
Charakterystyka pleśni
Grzyby
pleśniowe, to organizmy tlenowe, które
występują na powierzchni podłoża, tworząc na nim różnej grubości naloty.
W budownictwie znanych jest ok. 30 gatunków grzybów pleśniowych, które
ze względu na wyjątkowo niskie wymagania pokarmowe i duże zdolności
przystosowawcze rozwijają się na drewnie, papierze, tkaninach, betonie,
tynku, a nawet na tworzywach sztucznych.
Idealne warunki do powstania i rozwoju pleśni to:
wilgotność względna powietrza ≥ 60% + temperatura (20-35°C) + podłoże ≤ 7pH
Jak rozpoznać miejsca skażone pleśnią
W
pomieszczeniach dotkniętych grzybem pleśniowym najczęściej pojawia się
stęchły, zgniły i nieprzyjemny zapach oraz gołym okiem można dostrzec
przebarwienia podłoża (od białego do brunatnego). Pleśń powoduje
odpadanie i osypywanie się tynku, łuszczenie powłoki malarskiej,
odklejanie się tapety. Na powierzchniach mogą również powstawać
wybrzuszenia lub pęknięcia.
Szkodliwość
Zawilgocenie
i zagrzybienie stanowią poważne zagrożenie nie tylko dla samej budowli,
ale przede wszystkim dla zdrowia człowieka. Najczęściej występujące
objawy spowodowane grzybem pleśniowym to:
Zanieczyszczenia
mikrobiologiczne powstałe w wyniku występowania pleśni mogą stworzyć w
zakładach przetwórstwa spożywczego (w mleczarniach, zakładach mięsnych),
w gastronomii, w pomieszczeniach magazynowych i sklepowych poważny
problem higieniczny, który w rezultacie może doprowadzić do skażenia
produktów spożywczych np. bakteriami
Jak zabezpieczyć powierzchnie przed wilgocią i pleśnią
Powierzchnie
narażone na działanie wilgoci oraz grzybów pleśniowych wymagają
odpowiedniego zabezpieczenia. Prostym i jednocześnie skutecznym sposobem
na zabezpieczenie powierzchni przed wilgocią. Wskazane też jest częste sprzątanie - dobra wentylacja jest tu podstawą.